لوله و اتصالات

پلیمرکده

لوله چیست؟!

قطعا شما با لوله آشنایی کلی را دارید از اینرو ما فقط در این مقاله با مفهوم کلی لوله و اتصالات آن آشنا می شویم. حال با این سوال مواجه می شویم که لوله چیست؟ باید در پاسخ بگوییم که لوله استوانه‌ای توخالی است که معمولا دارای مقطعی گرد است و برای انتقال مایعات، گازها، مواد ریز، پودرها و به عبارتی هر موادی که قابلیت روندگی داشته باشد مورد استفاده قرار می گیرد. جنس لوله ها می تواند نسبت به کاربرد آنها متفاوت باشد که می توان به آهن، فولاد، پلیمر، شیشه و غیره اشاره کرد. با توجه به لوله های تولد شده و موجود در بازار، لوله فلزی و لوله پلی اتیلن کاربرد بسیاری دارند و خیلی بشتر از انواع لوله موجود مورد استفاده قرار می گیرند که ما در ادامه این مقاله به انواع لوله و ویژگی های آنها اشاره می کنیم با ما همراه باشید.

تاریخچه لوله

در قدیم برای انتقال سیالات از مکانی به مکانی دیگر بوسیله لوله انجام می شد. نخستین لوله کشی در تاریخ بشر از جنس مس بوده است که در دوره هندوس کشف شد.قدمت این لوله ها حدود ۵۵۰۰ سال تخمین زده شده است.در ایران نیز در محوطه ی باستانی فراش باستان‌شناسان یک سیستم شگفت انگیزی از آبرسانی را با قدمت ۵ هزار ساله کشف کردند. این سیستم با استفاده از لوله‌های سفالی در هم تنیده شده به وجود آمده بود. با گذشت زمان و پیشرفت علم و فناوری لوله های سفالی را تبدیل به نانو لوله کردند(نانو لوله چیست؟).نانو لوله لوله ای است که در مقیاس نانو بوسیله نانوذرات ساخته می‌شود. قطر یک نانو لوله در حدود چند نانومتر است؛ در حالی که طول آن می‌تواند به چندین میلی‌متر برسد.

از اینرو بخشی از شهرهای ایران مانند شهرهای آبادان، مشهد وبیرجند در سال 1301 بوسیله لوله های چدنی که از هندوستان خریداری شده بودند لوله کشی شد.اولین سازمان آب رسانی شهری در ایران در بیرجند بود که در سال ۱۳۰۲با احداث وبهره برداری یک رشته لوله به طول ۹ کیلومتر بوسیله باقیمانده لوله‌هایی را که توسط ارتش انگلستان و بواسطه پایان جنگ جهانی اول در سفیدآبه جاگذاشته شده بود و یک منبع وقنات تامین کننده آب، فعالیت خودرا آغازکرد.

لوله از چه موادی ساخته می‌شود؟!

لوله از چه موادی ساخته می‌شود؟! لوله ها بر اساس مواد مختلف زیادی ساخته می شوند.اما در میان این همه مواد، متداول ترین مواد كربن استیل و یا دیگر مواد مانند Chrome, Stainless Steel، آهن، برنج، مس، سرب، آلومینیوم، شیشه، پلاستیک های گوناگون و لاستیك می باشد. در سال های گذشته برای تولید لوله از ترکیب مواد گفته شده استفاده می شد که از این دست ترکیبات می توان كربن استیل با شیشه، كربن استیل با انواع پلاستیك، كربن استیل با سیمان را نام برد که هریک مواد به کار برده شده در انواع لوله می تواند معایب و مزایای خاص خود را داشته باشد. از اینرو فاکتور های مهمی برای انتخاب نوع جنس لوله وجود دارد که مهمترین آن محصول جاری در لوله، فشار، دما، سایز، راحتی نصب و مقرون به صرفه بودن است.

کاربرد لوله در مکان های مختلف

لوله ها در بخش های مختلفی کاربرد دارند و مورد استفاده قرار می گیرند.اگر لوله و شیر آلات به کار برده شده در حمام و دستشویی ها را نادیده بگیرید و با کمی دقت به محیط پیرامون خود نگاه کنید متوجه خواهید شد که با انواع مختلفی لوله محاصره شده اید. به عنوان مثال در فصل زمستان از بخاری های گاز سوز استفاده میکنید که گاز طبیعی بوسیله لوله های فولادی تا پشت در ساختمان شما آمده و از آن پس هم با انواع مختلف لوله و اتصالات و شیرآلات به داخل اتاق شما وارد می شود. مثال دیگری که میتوان از کاربرد لوله ها زد می توان به این موضوع اشاره کرد که در زیرزمین شهر لوله های فاضلاب و شبکه آب قرار دارد و همچنین کابل های مخابراتی بوسیله لوله پلی اتیلن پوشانده شده اند؛ شرکت آب و فاضلاب جهت انتقال آب از لوله های پلی اتیلن تک لایه HDPE و برای هدایت فاضلاب به خارج از شهر از لوله کاروگیت استفاده میکند.

کلیه فرآیند ها از استخراج نفت تا پالایش و فراوری مواد اولیه نفتی با کمک شبکه ای از لوله های فولادی انجام میشود. البته آلیاژ فولاد به کار رفته در این لوله ها و نحوه تولید آن ها در صنعت نفت و گاز بسیار اهمیت دارد لذا از هر لوله فولادی نمی تواند مثلا برای انتقال گاز ترش یا گاز شهر استفاده کرد. این لوله ها باید طبق استاندارد انجمن تولید لوله های نفت آمریکا (API) تولید شده باشند و روش تولید آن به صورت بدون درز (Seamless ) باشد که به اصطلاح به این لوله ها لوله مانیسمان گفته میشود.

انواع لوله و طرز ساخت

لوله ها از نظر جنس و متریال ساخت طبقه بندی می شوند که از آنها می توان به پلیمری، فلزی، سیمانی و… اشاره کرد و می توان براساس کاربرد و کارایی به گروه های فاضلابی، کشاورزی، ساختمانی و… دسته بندی کرد.همچنین لوله ها را از لحاظ ساخت میتوان به اسپیرال، اکسترود، جوشی و… تقسیم نمود. پرکاربردترین لوله، لوله های فولادی هستند. این لوله ها در انواع درزدارجوشی یا بدون درز ساخته میشود. لوله مانیسمان از سوارخ کردن یک استوانه فولادی ساخته شد و البته میتوان لوله های فولادی را بوسیله ورقه ها آهنی با دو روش اسپیرال و درز مستقیم جوشی نیز تولید کرد. اغلب لوله های فولادی را توسط پوشش های مختلفی در برابر زنگ زدگی و فرسایش عایق میکنند که مهمترین این محافظ ها گالوانیزاسیون و قیراندود کردن سطح خارجی لوله های فولادی میباشد.

یکی دیگر از انواع لوله، لوله پلی اتیلن است که جهت انتقال آب آشامیدنی و فاضلاب و همچنین آبیاری مورد استفاده قرار میگیرد این لوله به روش اکسترود کردن مواد پلی اتیلن مذاب یا اسپیرال ورق پلی اتیلن ساخته می شود.لوله کاروگیت که خود نوعی لوله پلی اتیلن است شامل دو لایه داخلی و خارجی میباشد که شکل خاص خرطومی لایه خارجی آن با هدف مقاومت در برابر فشار خارجی به لوله طراحی شده است. لوله پلی پروپیلن یا لوله سفید که در ساختمان بیشتر کاربرد دارد نیز به روش اکسترود کردن مواد مذاب PPR ساخته می شود.

استانداردهای ساخت و تولید لوله

هر لوله طبق استاندارد های بین المللی خاص خود ساخته میشود که طبق آن باید در فشار، دما و شرایط تعیین شده یک طول عمر مشخص شده مثلا 30 ساله داشته باشد. در استاندارد ها سایز، رنگ، وزن و پارامترهای فنی لوله با دقت بیان می شود. لوله ای که طبق همه شرایط استاندارد تولید شده باشد قطعا همانقدر عمر خواهد کرد که در استاندارد مشخص شده باشد البته بعضی تولید کنندگان برای رسیدن به سود بیشتر روش تولید یا متریال ساخت لوله دستکاری میکنند که برای تشخیص این لوله های بی کیفیت باید از مشاوره و راهنمایی افراد خبره کمک بگیرید.سازمان استاندارد ایران برای تولید لوله های مختلف استاندارد های اجباری مشخص کرده مثل استاندارد 14427 برای ساخت لوله های پلی اتیلن.

بهترین نوع لوله و کاربرد آنها

بهترین نوع لوله می تواند در کاربردها و مکان هایی که میخواهیم از آن استفاده بکنیم متفاوت باشد.در ادامه به برخی از موردها اشاره میکنیم تا بهتر بتوانید لوله و اتصالات مناسب را برای کاربرد مورد نظر خود انتخاب و استفاده کنید.

لوله گاز

بهترین نوع لوله نسب به فشار جریان گاز داخل لوله و اندازه لوله متفاوت است؛ زیرا در لوله های انتقال گاز شرایط ثابتی داریم.در خطوط اصلی انتقال گاز از لوله‌های فلزی کربن استیل استفاده می‌کنند و در خطوط تقسیم شهری و روستایی و انشعابات مصرفی از لوله‌های پلی اتیلن که می تواند بهترین انتخاب برای انتقال گاز باشند مورد استفاده قرار می گیرد.

لوله آب

بهترین نوع لوله های که می توان برای انتقال آب استفاده کرد لوله های فلزی می باشند.اما برای انتقال و خطوط آبی زیر 800میلی لیتر، لوله های پلی اتیلن بهترین انتخاب خواهد بود.همچنین در انتخاب لوله های آب باید عوامل محیطی و غیر محیطی مثل دمای هوا، دما سیال، مسیری که لوله میخواهد از آن عبور کند را باید مد نظر قرار داد تا در طولانی مدت لوله دچار آسیب و مشکل نشوند.

برای انتقال فاظلاب شهری بهترین نوع لوله را می توان به لوله پلی اتیلن اشاره کرد.همچنین لوله های کاروگیت تا سایز 800 میلیمتر برای انتقال ضایغات و فاظلاب و آب های سطحی مورد استفاده قرار می گیرد و اگر نیاز به سایزهای بزرگتر تا 2500 میلیمتر باشد از لوله اسپیرال استفاده می شود.

بهترین نوع لوله برای انتقال سیالات اسیدی و شیمیایی با توجه به اندازه اسیدیته بودن و فرمول شیمیایی می تواند متفاوت و متغیر انتخاب شود.از این رو برای انتخاب منساب لوله باید در مرحله اول دمای سیال و بعد از آن فرمول آنرا مشخص و با استانداردهای تولید لوله‌ها تطبیق داد.معمولا در خیلی از موارد لوله پلیمری و قطعا لوله‌های پلی اتیلن بهترین گزینه برای انتخاب لوله‌ها برای انتقال سیالات اسیدی هستند.

بهترین نوع لوله ای که میتوان در ساختمان ها استفاده کرد لوله های پلیمری می باشد.برای انتقال پسمانده و فاظلاب از لوله های pp، pvc و لوله های پلی اتیلن می توان استفاده کرد.همچنین برای انتقال آب سرد و گرم میتوان از لوله های پنج لایه و لوله های pex استفاه کنید.

انواع لوله و اتصالات

خرید لوله پلی اتیلن

لوله گالوانیزه با خم کردن ورق های گالوالنیزه ساخته می شوند و در لوله کشی خانه ها و سایر مکان ها از این لوله ها مورد استفاده قرار میگیرد. لوله های گالوانیزه از لوله های فولادی آبکاری شده با فلز روی هستند که از طریق نورد سرد تولید می شوند.این نوع لوله را به روش گرم و سرد بوسیله فلز روی آبکاری می کنند تا در مقابل زنگ زدی و خوردگی مقاوم شوند.حال چه اتفاقی در روش سرد و گرم برای این نوع لوله میوفتد؟ باید بگوییم در روش گرم، این محصول را در درون وان مذاب شده ی روی قرار می دهند و بعد از حرارت دادن قطعه ی مورد نظر را از درون وان خارج می نمایند و در هوای باز قرار میدهند تا قطعه ها خشک شوند.روش گالوانیزه ی سرد به این صورت است که که قطعه درون ترکیبی از نمک روی و محلول آبی الکترولیز غوطه ور و گالوانیزه می گردد. در این روش ضخامتی که لایه ی فلزی روی بری قطعه درست می کند کمتر از ضخامت گالوانیزه به روش گرم است.

لوله های گالوانیزه به نام لوله آهنی سفید معروف هستند و معمولا هم مشتریان به این اسم می شناسند.این لوله ها در دو نوع سبک و متوسط  تولید می گردند که از این لوله ها برای انتقال گاز و آب استفاده می شود. علاوه بر انتقال آب و گاز از این لوله ها برای انتقال انتقال فاضلاب و انتقال دما در ساخت تهویه ی هوا استفاده می گردد.

لوله های که از پلی ایتلن ساخته شده اند به نام PE در بازار و در میان دانشجوبان این رشته شهرت دارد. عمر این لوله ها حدود 100 سال در زیر زمین است.هزینه‌ ی دفن این لوله ها که ۶۰ تا ۷۰ در صد هزینه لوله کشی را به خود اختصاص می‌دهد.کاربرد این نوع محصولات انتقال فاضلاب‌های شهری و منازل، آبیاری محصولات گیاهی، آبیاری مزارع و  باغات و باغچه‌ها می باشد، همچنین از لوله پلی اتیلن برای آبیاری قطره ای، آبیاری بارانی ، انتقال آب شرب شهری ، انتقال گاز و.. استفاده می شود.از این رو این نوع لوله‌ها با توجه به مصرف دسته بندی می شوند.

لوله مانیسمان همانطور که از نامش پیداست، لوله‌ای است که هیچگونه درز یا جوشی ندارد. همین مساله یکی از مهمترین دلایلی است که این نوع لوله را به یکی از سخت‌ترین و پرکاربرترین محصولات فولادی تبدیل کرده است.این نوع لوله از یک شاخه فولاد گرد و جامد ساخته می‌شود.این شاخه فولاد حرارت داده شده و به نحوی تغییر شکل داده می‌شود که شبیه به یک لوله توخالی شود. سپس این لوله توخالی درون دستگاهی که ترکیبی از حدیده کردن و مندرل را انجام می‌دهد قرار گرفته و ضخامت خارجی آن کاهش داده می‌شود، این امر باعث می‌شود تا ضخامت داخلی لوله مانیسمان افزایش یابد.

به دلیل استقامت بالا، این نوع لوله قابلیت مطابقت با هر نوع شرایط آب و هوایی در مناطق مختلف را دارد. همین استحکام و کیفیت بالای لوله‌ها سبب شده تا استفاده از مانیسمان یا بدون درز در صنعت پتروشیمی، آب و چاه‌های عمیق آب و فاضلاب و همچنین انتقال نفت و گاز بیار پرکاربرد باشد.

لوله جوشی درزدار با ورقه فلزی نورد شده تولید می‌شود، سرتاسر درز موجود در طول این لوله جوشکاری می‌شود. فرآیند تولید لوله درزدار با نورد کردن استیل کویل آغاز می‌گردد تا ابتدا به ورقی صاف با ضخامت مورد نظر دست پیدا کند.تفاوت این نوع لوله با مانیسمان در درز بین لوله‌هاست. در واقع لوله بدون درز، از جوش دادن دو سر ورق فولادی ساخته شده و به همین دلیل لوله به شکل یکنواخت نبوده و درزدار است.

لوله ها از مواد مختلف زیادی ساخته می شوند.اما در میان این همه مواد، متداول ترین مواد كربن استیل و یا دیگر مواد مانند Chrome, Stainless Steel، آهن، برنج، مس، سرب، آلومینیوم، شیشه، پلاستیک های گوناگون و لاستیك می باشد.

لوله های گالوانیزه به نام لوله آهنی سفید معروف هستند و معمولا هم مشتریان به این اسم می شناسند.این لوله ها در دو نوع سبک و متوسط  تولید می گردند که از این لوله ها برای انتقال گاز و آب استفاده می شود.

لوله های که از پلی ایتلن ساخته شده اند به نام PE در بازار و در میان دانشجوبان این رشته شهرت دارد. عمر این لوله ها حدود 100 سال در زیر زمین است.هزینه‌ ی دفن این لوله ها که ۶۰ تا ۷۰ در صد هزینه لوله کشی را به خود اختصاص می‌دهد.

5/5 ( 2 نظر )
نیاز به کمک دارید؟ پیام دهید